In de rechtbank van Amsterdam vinden regelmatig zogeheten RV96-zittingen plaats. Tijdens deze zittingen worden Amsterdammers opgeroepen vanwege betalingsachterstanden, vaak door een ziektekostenverzekeraar. Twee schuldhulpverleners van het buurtteam zijn hierbij standaard aanwezig. Hun doel: direct ondersteuning bieden aan de Amsterdammer met betalingsachterstand, zodat grotere schulden of andere betalingsproblemen voorkomen kunnen worden. Eveline, schuldhulpverlener bij Buurtteam Amsterdam West, is een van hen. Zij vertelt hoe dit werkt in de praktijk en waarom deze aanpak zoveel verschil maakt.
Sinds drie jaar is Eveline werkzaam als schuldhulpverlener bij Buurtteam Amsterdam West. Met haar fiscale en juridische achtergrond helpt ze Amsterdammers met financiële problemen en schulden. Ook is ze regelmatig aanwezig in de rechtbank tijdens een RV96 – zitting.
Hoe de RV 96-zittingen werken
Amsterdammers worden opgeroepen door ziektekostenverzekeraar Zilveren Kruis Achmea om naar een RV 96-zitting te komen, wanneer ze een betalingsachterstand hebben van minimaal € 500. Het gaat niet alleen om openstaande zorgkosten, maar ook om onbetaalde premies. Ze hebben dan al een derde betalingsherinnering ontvangen, waardoor de openstaande schuld daarna eigenlijk bij de deurwaarder terecht zou komen. Als de Amsterdammer niet zelf een betalingsregeling heeft getroffen met Achmea, wordt hij/zij uitgenodigd voor een zitting in de rechtbank.
Bij een RV 96-zitting zijn altijd twee schuldhulpverleners (uit verschillende stadsdelen) aanwezig. Eveline is vanuit Buurtteam Amsterdam West regelmatig aanwezig: “Dit zijn informele zittingen waarbij zowel de schuldeiser als de schuldenaar het eens zijn over het bestaan en de hoogte van de schuld. Het doel is om verdere problemen te voorkomen, zoals extra kosten door een deurwaarder. Achmea probeert dit te vermijden door vroeg te signaleren en een betalingsregeling te treffen. De rechter kan zijn mening geven over de betalingsregeling en aangeven of een budgetplan nodig is. Ook vraagt de rechter of de Amsterdammer behoefte heeft aan schuldhulpverlening van het buurtteam.”
Eveline voegt toe: “Dit is een soort Vroeg Eropaf-methode, waarbij we proberen Amsterdammers met schulden vroeg in beeld te krijgen. Zo kunnen we snel achterhalen wat de situatie is en wat er speelt bij de Amsterdammer. Vaak komen er vragen naar voren. Of Amsterdammers proberen een betalingsregeling te treffen. De rechter vraagt bijvoorbeeld aan de Amsterdammer: ‘Heeft u meerdere schulden?’ Op basis hiervan wordt de positie van de Amsterdammer bekeken en wordt gekeken hoe we verder kunnen helpen.” Als er uiteindelijk een betalingsregeling wordt gemaakt, wordt deze tijdens de zitting uitgeprint en ondertekend door zowel Achmea als de Amsterdammer.
“Soms wordt er ter plekke een beknopt budgetplan gemaakt. Dit gebeurt alleen als er één schuldeiser is en de Amsterdammer niet goed weet hoeveel ze zouden kunnen terugbetalen. Dit budgetplan helpt de Amsterdammer, zodat ze dan daarna met een gedegen voorstel een regeling kunnen treffen.”
Ondersteuning van de schuldhulpverlener buiten de zitting
Als een Amsterdammer geen hulp van het buurtteam wil, loopt er alsnog een schuldhulpverlener mee. Dit gebeurt om en om, zodat er altijd een schuldhulpverlener aanwezig is bij de zitting voor de volgende Amsterdammer. Tijdens het gesprek buiten de zitting wordt de Amsterdammer duidelijk gemaakt hoe belangrijk het is om zich aan de gemaakte afspraken te houden. “Wij zorgen ervoor dat de Amsterdammer precies weet wat de afspraken zijn en wat ze inhouden, zodat er geen misverstanden ontstaan. Daarom leg ik altijd extra uit dat de afgesproken betalingsregeling geldt, maar dat ook de aankomende maandelijkse zorgverzekeringskosten gewoon betaald moeten worden. Als een van de twee niet betaald wordt, dan vervalt de regeling en schakelt Achmea een deurwaarder in. Dit zorgt in eerste instantie voor incassokosten en later komen daar ook deurwaarderskosten bij. Dat is gewoon zonde.”
Soms wordt dit ook benadrukt door de rechter tijdens de zitting. De rechter maakt de Amsterdammer duidelijk dat dit een unieke kans is om een oplossing te vinden, aangezien Achmea de zaak ook direct uit handen had kunnen geven.
Uiteindelijk wordt door Achmea gecontroleerd of de Amsterdammer zich aan de gemaakte afspraken houdt. “Achmea doet wel haar best om Amsterdammers te activeren om weer te gaan betalen, maar als dat niet gebeurt, geven ze het uit handen aan de deurwaarder. De kosten beginnen vaak rond de € 400, maar kunnen oplopen tot € 1.000, afhankelijk van het dossier.”
De sociale waarde van de RV96-zittingen
“Deze zittingen worden betaald door Achmea en zijn een dure oplossing, maar ze willen het probleem op een sociale manier oplossen. Het is eigenlijk een tussenstap, zodat de Amsterdammer niet direct met deurwaarderskosten wordt geconfronteerd. Het is een project geweest waarbij ze de respons wilden testen. De respons is op zich goed. Het initiatief is afkomstig van een rechter. Daarna is het project in samenwerking met Achmea opgezet. Er is binnen de rechtspraak een grote aversie tegen het laten oplopen van schulden door dwanginvordering voor mensen die al schulden hebben. Je merkt ook dat heel veel rechters daar iets van vinden. Ook in de media zie je dat mensen dat onredelijk vinden. Want mensen zijn al in de problemen en die raken alleen maar dieper in de problemen.”
Achmea zou graag meer RV 96-zittingen willen, maar ze merken dat de uitval best wel groot is. Mensen maken een afspraak om van hun schulden af te komen, maar vallen dan toch weer terug in het niet betalen. “Dit was voor ons de reden om samen met Achmea na te denken over hoe we dit anders konden laten verlopen. We hebben toen afgesproken om alle Amsterdammers mee te laten lopen met een schuldhulpverlener, wat we in het begin niet deden. We leggen nu echt uit: ‘Realiseert u zich dat u beide betaalt, zowel de maandelijkse premie als de terugbetalingsregeling?’ De betalingsregeling moet passend en haalbaar zijn en ze moeten het daadwerkelijk betalen. Dat hebben wij natuurlijk niet in de hand. Dus dat maakt het wel moeilijk, maar al met al vind ik het heel mooi dat Achmea dit doet. Ze stellen zich echt sociaal op naar de Amsterdammer met betalingsachterstand.”