De buurtteams in Amsterdam zijn op 1 april 2021 opgericht om hulp en ondersteuning voor bewoners eenvoudiger, dichterbij en samenhangender te maken. Ze zijn in het leven geroepen om de versnippering in zorg- en welzijnsorganisaties tegen te gaan en sneller in te spelen op hulpvragen. Het doel: sneller de juiste hulp bieden, waarbij professionals integraal en met meer impact samenwerken.
Malika Mouhmouh, bestuurder van Combiwel (die de buurtteams in West uitvoert), was vanaf het begin betrokken bij het ontstaan van de buurtteams en maakte die periode van dichtbij mee. Nu, vijf jaar later, kijkt ze terug op een periode van bouwen, leren en samenwerken. “Als ik terugblik, dan denk ik: wat is er veel gebeurd binnen de buurtteams, maar ook om ons heen in het sociaal domein. Ik denk dat veel goed gelukt is. En dan wil ik eigenlijk kijken vanuit de bril van de Amsterdammers. Als bewoners aangeven: ‘ik ben tevreden’ en ze geven ook aan waarom, dan denk ik dat we het heel goed gedaan hebben.”
Malika vertelt dat de start meteen complex was: “Toen wij gecontracteerd werden als buurtteams liepen in diezelfde periode ook een contractering voor Wmo-partners. Dus terwijl wij bezig waren met een nieuwe organisatie inrichten, verdubbelen in volume qua capaciteit, voldoen aan een nieuwe opdracht in al haar verschillende facetten, bewoog de wereld om ons heen waar we heel erg van afhankelijk waren. Het was een uitdagende periode.”
Bouwen aan een nieuwe organisatie
Met name het eerste jaar was intensief. Het werk veranderde, teams werden uitgebreid en er werd vanaf het eerste moment integraal gewerkt. Nieuwe taken zoals ambulante ondersteuning en Samen DOEN werden toegevoegd en functies veranderden. Malika vertelt: “Naast dat de werkprocessen werden beschreven en er communicatie was richting bewoners, was er ook echt aandacht nodig voor de cultuur binnen de organisatie. Je moet je voorstellen dat teams fors groeiden en collega’s hadden ook tijd nodig om zich te verhouden tot de nieuwe situatie. En we moesten bouwen terwijl de winkel openbleef.” Daarbij werden medewerkers ook getraind. “We hebben gezegd: we beginnen niet bij nul. We bleven doen wat we al deden en daarnaast kwam er een aantal taken bij. Taken waar ook onze medewerkers zich in moesten gaan bekwamen. Want hoe stel je een indicatie voor een persoonsgebonden budget? Dat hadden we nog nooit gedaan. Daarom is er, juist ook in die beginperiode, veel geïnvesteerd in leren en ontwikkelen.”
Niet zonder de toewijding van medewerkers
Deze omwenteling had niet kunnen plaatsvinden zonder de inzet van medewerkers. Malika zegt hierover: “We hebben heel veel gevraagd van onze medewerkers. Flexibiliteit, wendbaarheid. En toch stonden ze er. Dus aan de ene kant was er de nieuwe buurtteamopdracht, maar ze moesten ook de deuren openhouden tijdens de pandemie, inspringen op een energiecrisis en de brede ondersteuning aan gedupeerden van de Kinderopvangtoeslagenaffaire (KOT) die ineens bij ons werd neergelegd.” Wat haar het meest raakt, is de houding van medewerkers: “Ook al waren werkprocessen nog niet helemaal uitgekristalliseerd, ze hebben het toch maar gedaan, want de Amsterdammer kon niet wachten. Echt geweldig hoe onze medewerkers met een groot hart voor de bewoners in staat zijn gebleken om vanuit doelmatigheid te denken. Daar ben ik heel trots op.”
Ze voegt toe: “Ik ben onze medewerkers vooral dankbaar, want zij staan elke dag aan de poort en starten zij iedere dag zonder te weten welke vragen er die dag gaan binnenkomen. Zij dragen deze organisatie.”
Malika hoopt dat medewerkers tevreden zijn over hun werk bij Buurtteam Amsterdam en ruimte ervaren om zich te ontwikkelen: “Ik hoop dat ze weten dat we luisteren naar wat ze ons vertellen. Alles wat we veranderen, komt omdat medewerkers hebben aangegeven dat het beter is voor het werk.” Ook noemt ze het belang van tijd voor complexe casussen en ruimte voor ontwikkeling via de Amsterdamse Buurtteam Academie. En met een glimlach voegt ze toe: “En natuurlijk hoop ik dat ze zeggen dat Buurtteam Amsterdam een leuke plek is om te werken, met leuke collega’s, een goede CAO en lekker koffie. Dat gun ik ze van harte.”
Doen wat nodig is voor de Amsterdammer
Dat medewerkers doen wat nodig is voor de Amsterdammer, hoort bij de werkwijze van Buurtteam Amsterdam. Volgens Malika is dat ook terug te zien in de cliëntervaringsonderzoeken: “Na een jaar hebben we met behulp van een onafhankelijk onderzoeksbureau een eerste meting gedaan onder Amsterdammers. Ik weet nog dat ik opgelucht was door de resultaten. Ik was hartstikke trots, maar het gaat niet om mij. Het gaat erom wat de bewoners van ons vinden. En die waren over het algemeen dik tevreden.” Malika krijgt ook regelmatig berichten van Amsterdammers: “Ze zeggen: ‘Ik was zo blij met het eerste gesprek, ik voelde me eindelijk gehoord. En ik heb er vertrouwen in dat het goedkomt.’ Het mooiste is als ze daarna ook echt geholpen worden en anderen adviseren om naar het buurtteam te gaan. Dat is voor onze medewerkers natuurlijk fantastisch.”
Samenwerken met partners in de wijk
Voorafgaand aan de start keken samenwerkingspartners afwachtend toe. Malika begrijpt dat goed: “We hebben samen met onze partners in het sociaal domein een taak naar de Amsterdammer toe. Er is in de beginfase veel tijd, aandacht en budget naar de buurtteams gegaan. Logisch dat partners daar in het begin ook wel wat afwachtend naar keken.” Vanaf het begin stond samenwerking centraal. “We vonden het heel belangrijk om een goede gesprekspartner te zijn in de stad. Wij zijn afhankelijk van de partners om ons heen en vice versa. Het netwerk om ons heen moet goed in beeld zijn en de samenwerkingsafspraken moeten goed zijn.” Volgens Malika heeft dit zijn vruchten afgeworpen: “Ik denk dat we daar de afgelopen 5 jaar veel in hebben bereikt. We worden nu gezien als onmisbare partner.”
OKT en Buurtteam Amsterdam
Een belangrijke samenwerking is die met de Ouder- en Kindteams. Samen vormen zij de sociale wijkteams van de stad. “Het idee is dat onze collega’s de OKT-medewerkers ook als collega’s zien. Als er een gezin in beeld komt, kijken we samen naar het hele plaatje. Dan pakken we problemen bij de oorzaak aan en voorkomen we dat het erger wordt.” Beide organisaties werken met dezelfde methodieken, zoals de Amsterdamse Maatwerk Methode en de TOP-3 methodiek. “We zijn hierin nog in ontwikkeling, maar het helpt zeker als we op eenzelfde manier werken.”
Gemeente Amsterdam als partner
Ook de gemeente ziet Malika als samenwerkingspartner. “Ik heb de samenwerking met de gemeente altijd als heel positief ervaren. De gemeente wil echt het goede voor de stad en heeft oog gehad voor het groeiproces van de buurtteams.” Soms schuurde het ook, bijvoorbeeld doordat de buurtteams integraal werken terwijl de gemeente anders georganiseerd is. “We hebben gezocht naar wat anders kan. We voeren nu verantwoordingsgesprekken gebundeld (Wmo, schuldhulpverlening en KOT) en dat werkt goed.”
Buurtteam Amsterdam als lerende organisatie
Buurtteam Amsterdam is de afgelopen jaren gegroeid naar een volwassen organisatie. “Na de gunning zijn we direct gestart met een intensieve samenwerking met de buurtteamorganisaties in de stad, op allerlei niveaus. Met het effect dat we elkaar echt als collega’s zijn gaan zien. We hadden zoiets van: ‘wij zijn Buurtteam Amsterdam’.” Volgens Malika is de organisatie inmiddels volwassener geworden. “In het begin sprong ik overal in waar gaten vielen. Nu de grootste hobbels zijn genomen en ons stedelijk regieteam staat, blijf ik bewust meer in de rol van bestuurder. Ook omdat het nu kan.”
Strategische blik
Met die ontwikkeling ontstaat ook meer ruimte voor de toekomst. “Hoe kunnen we ons voorbereiden op ontwikkelingen die onze maatschappij mogelijk gaan ontwrichten? Hoe gaan we om met polarisatie? Ik vind dat we daar soms te weinig aandacht voor hebben.” Malika ziet een belangrijke rol voor buurtteams in het verbinden van bewoners. “Wij moeten met elkaar die gemeenschap creëren. Als mensen elkaar helpen, voorkom je veel andere problemen. Dan ontstaat er ook positiviteit, die hard nodig is in deze maatschappij die steeds meer verhardt.”
Blik op de toekomst
De buurtteams zijn in korte tijd een begrip in de stad geworden. Malika kijkt positief vooruit: “We hebben laten zien dat we een stevige partner zijn en dat we een lerende organisatie zijn die veel tot stand brengt. De komende jaren blijven wij ons ontwikkelen en willen we graag de samenwerking met formele en sociale basispartners voortzetten en versterken. We blijven luisteren naar de ervaringen van onze bewoners en medewerkers en doen wat nodig is. Met vertrouwen in de toekomst en de ambitie om verder te bouwen aan Buurtteam Amsterdam.”