Verslag Wijktafel Slotervaart: Een gedeeld gesprek over middelengebruik

Op donderdag 3 juli kwamen circa 35 wijkpartners samen bij stichting Be OK (https://stichtingbeok.nl/) onderdeel van ONE Jongerenwerk, gevestigd in jongerencentrum Da Vinci aan de Jan Tooropstraat 6 . Deze wijktafel stond in het teken van middelengebruik. Een thema dat leeft in de buurt én in het werk van veel aanwezigen. De groep was divers: Buurtteam, HVO-Querido, Leger des Heils, Jellinek, ONE Jongerenwerk, Home Empowerment en veel ervaringsdeskundigen.

Laagdrempelig en open

Er was een enorm vrije ontvangst door de medewerkers van Be OK en de sfeer was bewust informeel. Geen strakke rijen stoelen, maar een opstelling die ontmoeting en gesprek stimuleerde. Na een voorstelronde lunchten we samen met soep en broodjes, een mooi moment om te netwerken en ervaringen te delen. Twee deelnemers grepen meteen de kans om zich aan te melden voor de informatiebijeenkomst over de opleiding tot ervaringsdeskundige. Goed om te zien hoe snel iets in beweging kan komen.

In deze informele opstelling vond een interview plaats met Mark, rapper en ervaringsdeskundige.  Mark groeide op in Osdorp en begon op zijn 12^de experimenteel te blowen.  Hij gaf aan dat dit bij jongeren in Nieuw-West al vaak vanaf deze jonge leeftijd gebeurt. Het gebruik was toe nog niet structureel, maar werd dit enige jaren later tijdens zijn middelbare schooltijd wel. Het gebruik vond dagelijks plaats met een vriendengroep. Thuis kon hij er niet over praten. De ouders van Mark komen uit Nigeria, en beschouwen middelen gebruik als niet haram en schaamtevol. Mark begon zich geleidelijk aan steeds minder mentaal en fysiek vitaal te voelen. Mark beschrijft het mentale gevoel als ‘anxiety’.  Na verschillende vergeefse stoppogingen kwam de omkering o.a. door het jong overlijden van een vriend, therapie en de wens meer ‘connected’ te kunnen zijn in een liefdesrelatie. Hij begon zich te realiseren dat het middelengebruik hem niets positiefs meer bracht.

Mark geeft aan dat het bij het voorkomen van middelengebruik heel belangrijk is om aandacht de hebben voor de sociale omgeving van de gebruiker, zoals de vriendengroep en de thuissituatie. Wat maakt het zo moeilijk om te stoppen en om erover te praten? En wat zijn de reden om wel te gaan stoppen? Belangrijk voor de omgeving is zich te realiseren dat stoppen om verschillende redenen heel moeilijk is. Het is voor de omgeving belangrijk om open het gesprek aan te gaan en niet te veroordelen. Het was een persoonlijke en openhartig verhaal over het loskomen van verslaving. Sociale steun en professionele begeleiding speelden daarbij een grote rol.

Daarna namen Youssef El Markhous en Driss Kaamouchi van Jellinek het stokje over. Zij gaven een korte maar krachtige presentatie over trends in middelengebruik onder jongeren. Het riep veel vragen en herkenning op. Velen vonden het jammer dat er te weinig tijd was om uitgebreid op de presentatie in te gaan. De presentatie is op te vragen via: Youssef.el.Markhous@jellinek.nl

Wat leeft er in de praktijk?

Na een korte pauze gingen we in vijf groepen uiteen. Aan de hand van vragen als “Hoe kom jij dit thema tegen in je werk?” en “Wat kunnen we samen beter doen?” ontstonden open gesprekken. Iedere groep noteerde vragen,  inzichten en actiepunten en presenteerde deze kort terug aan de rest.

Vragen:

• Hoe kan ik het best iemand die gebruikt benaderen en met deze persoon verbinden?

Tip van Mark: ‘Het valt me op dat je veel rookt’, ofwel, benoemd gedrag zonder te bekritiseren.

Belangrijk voor gebruiker om een ‘sparringpartner’ te hebben. Advieslijn Jellinek is dan belangrijke toegang. Telefoonnummer 088-5051220 ma t/m vrij 13.00 – 17.00 uur. Idee van Jeslin en Mourad: ook een avondlijn!

• Wat kan er zitten achter middelengebruik? Mentale gezondheid, digitalisering, geen veilige thuisomgeving. Achterliggende problemen die gebruik ‘stimuleren’: vluchten, wegduwen, emoties, problemen. Vaak gezien bij wijkpartners: dubbele diagnose (verslaving en ggz).
• Educatie en tussenstappen. Jellinek is vaak laatste/latere stap. Wat doe je tussendoor of voorafgaand aan de Jellinek? Voorlichting op (basis)scholen of vragenmoment voor ouders? Jongere een examen over middelengebruik laten afleggen?

Reactie Jellinek: het op te jonge leeftijd informatie geven over middelengebruik werkt juist de nieuwsgierigheid naar de middelen in de hand. Goed signaleren is belangijker.

Wensen/ideeën:

• Ervaringsdeskundigen aan het woord willen die succesvol een traject bij de Jellinek hebben afgerond. Wat gaf voor hen de doorslag bij het behalen van succes?
• Per drug/middel de symptomen uitgelegd krijgen. En meer informatie over trajecten als je zwaar verslaafd bent.
• Aansluiten Jellinek bij bijvoorbeeld een Wegwijssalon, zoals het daklozen-inloopspreekuur
• Zorgen voor ‘korte lijntjes’ en ervaringen delen Jellinek-Buurtteam-SR (Sociaal raadslieden ?) en SHV (?)
• Dagbesteding, bijv. bij zorgboerderij (James gaat bij Landzorg werken)
• In het werk en bij collega’s in hun caseload: regelmatig schulden i.r.m. verslavingen; wantrouwen richting organisaties, dat gestimuleerd kan worden door wietgebruik (Denise, B.T. NW). Idee: Cliënten wijzen op de online tools van de Jellinek.
• Een volgende wijktafel over: hoe kunnen ouders de signalen/symtomen dat hun kind mogelijk gebruikt herkennen? En welke manieren zijn er om over dit onderwerp met je kind in gesprek te gaan?

Belangrijkste uitkomsten:

• De behoefte aan meer kennis over middelengebruik, voor ouders, maar ook onder professionals die er niet dagelijks mee te maken hebben;
• De wens om jongeren eerder en op een positieve manier te bereiken en hoe je dat zowel als ouders als professionals aanpakt.
• Het belang van samenwerking, duidelijke doorverwijzingen en herkenbare gezichten in de wijk;
• En: het betrekken van jongeren zélf bij oplossingen.
• Belangrijk in contact met jongeren bij (vermoeden van) middelengebruik: benaderen op een open manier, stapsgewijs band opbouwen. kwetsbaar opstellen, ondersteunen en vragen naar eigen beleving.

Samen verder

Deze wijktafel werd als waardevol ervaren. Niet alleen vanwege de kennis, maar vooral door de openheid, nieuwe ontmoetingen en gedeelde motivatie. Het onderwerp verdient verdieping — en dat gaan we dan ook zeker doen bij een volgende wijktafel. Dank aan iedereen die erbij was, en in het bijzonder aan Mark, Youssef en Driss voor hun bijdrage!